skip to Main Content

اهميت فرهنگي بازي و اسباب بازي

1768__mg_4661

اهميت فرهنگي بازي و اسباب بازي

اگر به تعبيري فرهنگ را مجموعه اي از ارزش هاي مادي و معنوي يک جامعه تلقي نماييم و در بخش فرهنگهاي مادي علاوه بر معماري و سازه هاي مرتبط با آن به سازه هاي ساخت بشر نظير ابزارها , وسايل و لوازم با کاربردهاي مختلف توجه کنيم , به درستي مي توان استنباط کرد که اسباب بازي به عنوان فرهنگي ترين ابزار موجود در دنياي کودکان و به عنوان لازم ترين ابزار آموزش و يادگيري به کار مي آيد در اين ميان بايد به تلاقي فرهنگ ها و ارتباطات سريع و رشد روزافزون کمي و کيفي ابزارها ( از جمله اسباب بازي ) در دنيا توجه داشت و همزمان بايد انديشيد که با توجه به فنآوري ارتباطات و گسترش و فراگيري ابزارها و بازيهاي رايانه اي و وارداتي علاوه بر استفاده صحيح و به موقع از تمام امکانات فوق , براي حفظ فرهنگ و سوابق فرهنگي خويش چه بايد کرد؟

در همين راستا مقاله زير را که خلاصه اي است از مقاله اهميت فرهنگي اسباب بازي و بازي ها از شماره نهم فصل نامه پل فيروزه* به نظر خوانندگان مي رسانيم .

همه دوست دارند بازي کنند . ما دوست داريم توانمندي و مهارت هايمان را آزمايش کنيم . ديگران را وسوسه مي کنيم تا با ما بازي کنند و چيزهايي براي بازي اختراع مي کنيم . نوزاد با انگشتان دست و پايش بازي مي کند و بزرگترها را وادار مي کند با او بخندند و در بازي او شرکت کنند . کودکان از غلتيدن با يکديگر لذت مي برند .

بازي با واژگان را هم دوست دارند , با خودشان حرف مي زنند با هم شوخي ميکنند, با کلمات هم قافيه , بازي مي کنند و براي خود رمز مي سازند . بزرگترها نيز به هنگام فراغت و يا کار بازي را دوست دارند , حتي براي اين کار پول مي دهند تا کسي با اين بازيها آنها را سرگرم کند . بازي کردن امريست انساني ما يادگرفته ايم که در جامعه خود بازي کنيم . بازي کردن هايمان , عقايد جديدمان و چيزهايي که با آنها بازي مي کنيم انعکاسي است از شرايط اقتصادي و اجتماعي , ارزشها و نگرشهاي فرهنگ خودمان. شايد اگر اسباب بازيها و بازيهاي گوناگون را ببينيم , پرسش هايي درباره اهميت بازي برايمان مطرح شود و بار ديگر درباره نحوه پرورش کودک خودانديشه کنيم.

 

aroosak-577x330
چه چيز را اسباب بازي تلقي کنيم ؟

از آنجائيکه کارخانه ها , ادارات و مدارس کار را کاملاً از تفريح , بزرگسالان را از کودکان , کودکان دبستاني را از نوزادان جدا مي کنند , بنابراين , بازيها و وسايل u1576 بازي ها نيز جدا مي شوند , به وسايل بازي کودکان , چه با ويژگي آموزشي و چه بدون آن , به ديده اسباب بازي نگاه مي کنند .

اما اسباب بازيها را با بازيهاي بزرگسالان ادغام نميکنند. اين به مفهوم آن است که بازيهاي روي تخته مانند ( نرد يا شطرنج ) که هر دو گروه ( کودکان و بزرگسالان ) با آن بازي مي کنند , به هنگام استفاده کودکان , اسباب بازي و به هنگام استفاده بزرگسالان سرگرمي ناميده مي شوند .

معمولاً اسباب بازي را منحصراًوسيله بازي کودک تلقي مي کنند, به علاوه مي توان آن را چيزي دانست که بزرگسالان براي بازي کودکان مي سازند . ( بين اشيايي که خود کودک براي بازي مي سازد و چيزهايي که ديگران به او مي دهند , اسباب بازيهاي توليد انبوه و يا اشياي تزئيني از جنس گل , چوب يا پارچه که توسط هنرمندانماهر ساخته مي شود , تفاوت وجود دارد . )

چه چيز را بازي تلقي مي کنيم ؟

download
بسياري از نويسندگان بازي هاي [ با قاعده ] را به واسطه قوانين آن از بازيهاي [ خود انگيخته ] جدا کرده اند . روي اين نکته توافق نظر وجود دارد که بازيهاي با قاعده داراي قواعد صريحي هستند , حال آنکه بازي خود انگيخته احتمالاً داراي ساختار شخصي تر يا خصوصي تري است . بازي انفرادي ممکن است ساختار خود را داشته باشد، اما لازم نيست که با توافق هايي محدود شود چون تخيلات و احساسات فردي داراي آزادي هاي بيشتري است .

در برخي بازيها از اسباب بازي استفاده مي شود , برخي بازيها به وسايل بازي نظير ژتون ,سنگ , تاس با تورفتگي ها و علامت هاي خاصي روي سطح آنها نياز دارند , اما برخي ديگر به چيزي غير از بازيکنان و عمل و يا حرف آنان نياز ندارند .

برخي بازيها داراي ساختاري مبتني بر ادا يا تقليد هستند, برخي ديگر بر اساس قواعداز پيش تعيين شده و با نتايجي که از روي شانس تعيين مي شود , عمل مي کنند و در بعضي بازيها در محدوده قواعد پذيرفته شده و يا در مقابله با عوامل طبيعي , در بين بازيکنان رقابتي بر سر مهارت هاي فکري و عملي صورت مي گيرد . در اينجا عمدتاً به بازيهاي خود انگيخته کودکان مي پردازيم با اين همه , گزارش هاي موجود درباره اين بازيها حاکي از پيوستگي آنها با بازيهاي بزرگسالان از يک سو و زندگي جامعه مورد نظر از سويي ديگر است .

به نظر مي رسد که تقليد زندگي بزرگسالان در بازيهاي کودکان امري همگاني است و از سنين بسيار پايين شروع مي شود , اگر نه در غالب جوامع کودکان در بازي , نقش پدر و مادر را ايفا مي کنند و براي اين کار از اسباب بازيهاي مفصلي مانند خانه , اثاثيه , ظروف آشپزي , بچه و اعضاي ديگر خانواده استفاده مي کنند و يا با هر جعبه , شيء , قوطي و چيزهاي ديگر دم دست بازي را سر هم مي کنند . ساختار بازي براساس الگو برداري از فعاليت هاي بزرگسالان است و در نتيجه محتوا و محدوده بازي در فرهنگ هاي مختلف متفاوت است . تفاوت هاي موجود در نقش جنسيت, عمل پرورش کودک , جايگاه و نقش عضو درخانواده و نقش وجايگاه مشاغل در بازيها بدان حد منعکس مي شود که اگر کودکي عمل تقليد را قطع کند, ديگران او را به (( خراب کردن بازي)) متهم مي کنند . با رشد کودکان , بازيهاي آنان از تقليد و همانند انگاري صرف دور مي شود. با حرکت از بازيهاي تقليدي به سوي بازيهايي که داراي محتواي انتزاعي تر اما قواعد مورد توفق هستند , به نمونه بازيهاي مختلفي مي رسيم که هم کودکان و هم بزرگسالان بازي مي کنند . در بازيهايي که عنصر شانس يا تصادف در آنها مطرح است , انداخت تاس و يا کشيدن تکه چوب يا کارت از يک بسته , يا کلاً يک عمل مبتني بر شانس براي تعيين حرکت ها در بازي لازم است . بازيهاي ديگر به جاي شانس به تدبير و منطق بستگي دارند . در توگو , بازي (( آتي . دادا )) را با دانه هايي روي خطوطي که در سطح شن کشيده شده , بازي مي کنند . اما همان قوانين بازي انگليسي (( دوز بازي )) را دارد , معمولاً با کاغذ و قلم بازي مي شود که مي توان با سنگ روي زمين هم بازي کرد در هر دو مورد دو رقيب به نوبت دانه و يا چيزي را به صورتي در جدول قرار مي دهند که با زودتر گذاشتن سه دانه يا نشانه در يک خط صاف و يا الگوي از پيش تعيين شده اي قبل از ديگري بازي را مي برند.(( تلاگا بروک )) بازي مشابهي است که در مالزي با سنگ روي شن بازي مي کنند بازيهاي پيچيده تري نظير (( شطرنج )) و (( چکرز )) را با مهره ها و صفحاتي از جنس هاي مختلف بازي مي کنند در مالزي (( هاريموکامينگ )) بازي نظير چکرز است که در آن مهره ها از روي هم در روي سطح يا دياگرام به روي زمين حرکت مي کنند تا يکديگر را بگيرند , حال آنکه (( سودوک آپيت )) بسيار شبيه شطرنج است . در توگو بازي به نام (( آدي )) وجود دارد که در آن از دانه هايي در يک جعبه چوبي از سيني سر پوشيده با دو رديف سوراخ براي دانه ها , استفاده مي شود . سوراخ ها را همچنين مي توان روي زمين ايجاد کرد . در (( بائوله )) بازي مشابهي به نام (( اوله )) ناميده مي شود ؛ در مالزي (( کنکاک )) خوانده مي شود .

شايد جالب ترين ويژگي اين گونه از بازي ها گستردگي بسيار آن , و نيز u1576 بازي بزرگسالان و کودکان بزرگتر و سهولتدرک آن در ميان فرهنگ هاي ديگر است . در برخي بازيهاي ديگر گروه هاي رقيب تلاش مي کنند محل , شخص يا چيزي را در بازي به دست آورند . ساختارهاي بازيها کم و بيش قابل تغيير است و مهم آن است که روي برخي قوانين بازي از پيش توافق شود.

اسباب بازيها , بازيها و ميراث فرهنگي

2822_dolls_day_(11)

 

با اعتقاد به اهميت فرهنگي اسباب بازيها و بازيها , آنها را از طريق قواعد و معاني به چارچوب وسيع تر آداب و اعتقادات يک جامعه پيوند مي دهيم و نيزبه همين طريق مشخص مي شود که مردم چگونه براي اشياءو فعاليتهاي مختلف اهميت قائل ميشوند. غالباً اين مباحث ما را به انديشه و تأمل درباره اشياء و مراسم مهم در حيات مذهبي و اجتماعي و نيز نحوه انتقال و تحول معاني آنها از نسلي به نسلي ديگر وا مي دارد. در تمام جوامع نمادها و آيين هاي مذهبي حاکي از هراس و اميدهاي عميق, و ابزارهاي تعديل و تسکين آنها هستند . ممکن است اين معاني فراگير باشند و از جنبه هاي مشخص مذهبي به تمام جوانب حيات يک جامعه سرايت کنند بازي لي لي کودکان انگليسي که در آن از روي خط هاي سنگفرش مي پرند و پايشان را فقط روي سنگ ها مي گذارند , خود نمونه ساده اي است . گذاشتن پا روي خطوط بين سنگ ها , به جاي سطح صاف سنگ , خود نوعي استقبال از خطر است مگر آنکه فقط به منظور بازي باشد . بازيهايي از اين دست در سرتاسر دنيا رايج است , اما در هر فرهنگي گفته هايي که همراه با بازي بيان مي شود , حاکي از امن يا ناامن بودن کارها و مجاز و ممنوع بودن آنها است . کودکان از طريق اين گفته ها با ارزش ها و بيم هاي بزرگتران خود , گاه تا چندين نسل آشنا مي شوند .

معاني بسياري ديگر از بازيها را مي توان در اشياء و فعاليت ها جست و جو کرد . درون مايه باروري بسيار مهم است و به روش هايي مطرح شده که در بازي کودک نيز نفوذ کرده است . همان گونه که اسباب بازيها ممکن است به معاني متفاوتي مرتبط شوند . توپ , سبد و کوزه اشيائي هستند جهاني , و همين طور اشيائي نظير فرفره , سوت , طبل , ماسک , عروسک , سنگ يا دانه و ژتون . گزارش هاي مختلفي که مردم از مطالعات خود درباره اسباب بازيها و بازيها ارائه آردهاند، موءيد همين نکته است. نکته جالب توجه , کاربردهاي متفاوت شي مشترک در فرهنگ هاي متفاوت است . به عنوان مثال , در کشور پرتقال , سوت اسباب بازي است که بسياري از آنها را به شکل خروس که يک نماد ملي است , مي رساند . اين نماد به شکل هاي مختلف رنگي در اعياد و کارناوال u1607 ها به نمايش در مي آيد و تاريخ آن , برگرفته از بارسلوز به چندين قرن پيش بر مي گردد . سوت هاي کودکان به طور سنتي از چوب ساخته مي شود و ساختن و نواختن آن به اندک مهارتي نياز دارد اما در ايتاليا از سوت , بزرگسالان و آن هم در نواحي روستايي براي جلب پرندگان و شکار آنان استفاده مي کنند در مالي , پسرهايي که نقش داور و پليس را بازي مي کنند , از چوب سوت مي سازند .

استفاده از اشياء لزوماً به کودکان محدود نمي شود . بزگترها نيز از اين کار لذت مي برند . گاه کودکان به اسباب بازيهايشان و در حقيقت به هر شيئي که با آن سرو کار دارند ،اهميت فرهنگي مي دهند و به اين ترتيب تجاربشان به نگرش ها , ارزش ها و اعتقادات در حال شکل گيري کمک مي کند . مي گويند اسباب بازي خطوط شکل گيري ( نگرش ها , ارزش ها و اعتقادات ) را تعيين نمي کند اما امر شکل گيري را ممکن ميسازد .

با اين همه بزرگسالان تلاش هاي آگاهانه اي براي تحت تأثير قرار دادن پرورش کودکان خود صورت مي دهند اين امر هم در مورد والدين و هم معلمان صدق مي کند و انتخاب هاي آنها نوع و حفظ اسباب بازيها و نيز تجارب کودکان تحت مراقبتشان را تحت تأثير قرار مي دهد . شيوه هاي پرورش کودک پيوند مهمي بين فرهنگ و شخصيت است . اما اين پيوند ساده نيست . شيوه پرورش خاص و مشخصي لزوماً به خصلتهاي معيني در بزرگسالي منتهي نمي شوند و شخصيتهاي مشابه بزرگسال الزاماً داراي دوران کودکي مشابهي نيستند شيوه هاي پرورش بيشتر بستگي به ماهيت و مفهوم شرايطي دارد که تحت آنها اين شيوه ها شکل مي گيرند اما اين شرايط در طول زمان تغيير مي کند .

جاي هيچ شگفتي نيست که در مورد والدين باملاحظه، روش هاي پرورش فرزندانشان بيشتر تحت تأثير اعتقادات , ارزش ها و نهادهاي جامعه شان است. زيرا در چنين شرايطي معمولاً مي توانند اعمال خود را توجيه کنند. ما همه تا حدود بسياري از غنا و تنوع فرهنگهاي دنيا غافل هستيم و همه مايليم باور کنيم که اعتقادات و نهادهاي ما تنها شيوه هاي ممکن منطقي هستند اما طبيعت انسان غني تر و متنوع تر از چنين ديدگاه هاي ساده اي است و الگوهاي فرهنگي نه منزوي هستند و نه ايستا. تفاوت هاي مربوط به روش هاي پرورش کودک و آموزش او نشان مي دهند که احتمال رشد تضاد و حتي از دست دادن يک ويژگي از طريق تأثير يک فرهنگ بر فرهنگي ديگر فراهم مي شود. اسباب بازي و تجهيزات ممکن است در ميان فرهنگ هاي مختلف يکسان باشند اما کودکان بر اساس تأثيراتي که از محيط مي گيرند به اين اشياء معاني u1605 مختلفي مي بخشند و به روش هاي مختلفي از آنان استفاده مي کنند. همچنين اعتقاد برآن است که بقاي اسباب بازيها نيز فرايندي گزينشي است. برخي اسباب بازيها در طول زمان محو شده اند و برخي ديگر باقي مانده اند، زيرا بعضي نيازها را برآورده مي سازند.

تحول ارزشها و حفظ فرهنگ

 

Image processed by CodeCarvings Piczard ### FREE Community Edition ### on 2015-08-02 08:17:21Z | http://piczard.com | http://codecarvings.com

هنگامي که توسعه شهر و شهرک ها , صنايع جديد و تجارت جهاني , فرهنگي را متأثر مي سازد لزوم انعطاف پذيري و انطباق ضروري مي شود.در جوامع بسياري کودکان در جشن هاي سنتي شرکت مي کنند , رقص هاي سنتي را مي بينند و فرا مي گيرند , موسيقي سنتي مي شنوند و نواختن ابزارهاي موسيقي سنتي را مي بينند و فرا مي گيرند . ممکن است بازي ها , رقص ها و جشن ها ويژگي هاي يک فرهنگ را بيشتر از اسباب بازيهاي توليد انبوه که سريعاً از يک گوشه به گوشه ديگر دنيا منتقل مي شوند حفظ کنند. به گفته يکي از شرکت کنندگان نمايشگاه يونسکو:

(( بازي هم در ميان کودکان و هم در ميان بزرگسالان آنچه را که در فرهنگ مي گذرد , نشان مي دهد , فرهنگ را حفظ مي کند و آن را از فرهنگ هاي ديگر مجزا مي کند . اينک آنچه از سوابق فرهنگي و فرهنگ مردم حفظ مي شود توانايي کاربرد اشياء و استفاده از اشياي مختلف است. ساختن اشياء جديد و نه پس رفتن , بلکه پيش رفتن وجود فرهنگ براي شيوه هاي معيني از زندگي ضروري است اگر آن نحوه زندگي متحول شود , فرهنگ نيز متحول مي شود و صرف نظر از يافتن آگاهي درباره گذشته مان , حفظ چيزي که هيچ کاربردي ندارد بي معني است. اگر چيزي اينک زنده نيست پس کاربرد ندارد،زيرا فرهنگ مردم تکامل مي يابد مردم خواه بدوي و خواه پيشرفته آنچه را که براي نيازهاي خود مفيد تشخيص مي دهند از محيط بر مي گزينند. در نتيجه اگر چيزي محو مي شود اين به آن مفهوم است که کاربردي و مفيد نبوده و يا آنکه تحت تأثير عوامل خارجي نابود شده است. پس لازم است به گذشته برگرديم تا ببينيم چه چيزي و چرا منهدم شده و بار ديگر از آن استفاده کنيم اما در صورتي که مرگ آن طبيعي بود پس براي ضروريات جديد جامعه مفيد نيست.

– ماخذ:فصلنامه پيك بازي

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back To Top